گزارش بازدید درس زمین شناسی ایران
مسیر : یزد- بندرعباس- جزیره قشم
به نام آنکه هستی نام از او یافت فلک جنبش زمین آرام از او یافت.
(حکیم نظامی)
مقدمه
تماشای یک کوه آتشفشانی و آثار ناشی از فعالیت آن در دوره های مختلف
زمین شناسی، چشم انداز باشکوه یک دره کوهستانی، مشاهده فراندیهای فرسایشی
که توسط رودخانه ها، یخچالهای طبیعی و دریاچه ها و دریاها و آبهای زیرزمینی
انجام می گیرد و همچنین تغییر شکل هایی که در پوسته زمین چون وجود چین ها،
طاقدیس ها و گسل ها و ناپیوستگی و کوهها و ایجاد گنبدهای نمکی در قسمت های
مختلف زمین و چون ایجاد سواحل سنگی و ماسه ای و جزایر مختلف همه از جمله
مسائلی هستند که زمین شناسان با آن سروکار دارند. گزارش از یک سفر شش روزه
است که ما تمام سعی و تلاش خود را برای رسیدن به یک هدف که آن نیز یادگیری و
کسب اطلاعات و تجربه بوده است تصمیم گرفتیم از آن چه درطی این مسیر کسب
تجربه کرده ایم در اختیار دوستان ( خواهران و برادران) قرار دهیم شاید روزی
از ما به خاطر این اطلاعات ارزشمند یاد شود.
کلیات :
درترسیم نقشه های تکتوتیک دنیا، قسمت اعظم فلات ایران را به صورت یک
صفحة (پلیت) کوچک مثلثی در نظر می گیرند. که به وسیلة دو سیستم گسل تراشی (
البرز در شمار و زاگرس در جنوب غرب) محدود می شود و از نظر موقعیت
جغرافیایی در حاشیه جنوبی صفحة اوراسیا و در طول بین ْ44، َ5 و ْ63 ، َ18
پوستة زمین آن و بالاخص بخش سطحی همین پوسته و تغییرات تحولاتی است که در
طی دوران های زمین شناسی براثر عملکرد فازهای مختلف کوهزایی و خشکزایی، پس
روی ما و پیشروی های دریایی، هوزدگی و فرسایش، در سطح آن پدید آمده و
مطالعه همین عوارض است که به صورت نقشه زمین شناسی در اختیار ما قرار می
گیرد. بنابراین برای شناخت زمین شناسی هر سرزمین باید تاریخ زمین شناسی آن
را ورق بزنیم.
با توجه به این نیاز، براین شدیم که یک سفر شش روزه را از مسیر یزد-
بندرعباس – جزیره قشم با همکاری استاد محترم درس مربوطه ( زمین شناسی
ایران) جناب اقای دکتر کوروش رشیدی و دانشگاه در مورخ 10/11/87 تا 17/11/87
به انجام برسانیم.
در طی مسیر ابتدا بخش هایی از ایران مرکزی و مشاهده اسپلیتزایی در جنوب
مهریز به مشاهدة دو آتشفشان عاج و مدوار در زون ارومیه- دختر رسیدیم بعد از
آن از شهر بابک به طرف جنوب وارد زون سنندج- سیرجان شدیم و با دو مجموعه
دگرگونی تنبور و خواجو رو به رو شدیم بعد از زون سنندج – سیرجاین وارد زون
زاگرس مرتفع و مشاهده سازنده های پابرهد و آسماری، وارد زون مکران شدیم و
به مشاهده سواحل گلی و سنگی، پادگانه آبرفتی معدن کرمیت فاریاب پرداختیم
سپس وارد زون زاگرس چین خورده شده و با گنبدهای گچین و پهن آشنا گشتیم بعد
از آن با گذشتن از آب وارد جزیره قشم شدیم در
